Մարինե Մադոյան

Մարդկության պատմության ընթացքում ադամանդը եղել և մնում է ամենաթանկարժեք քարը: Ադամանդներով են պատվել արքայական թագերն ու զարդերը: Այժ ևս ադամանդների մասին առասպելներ են պտտվում և դրանք շարունակում են գերել մարդկային ուղեղները:

Ներկայացնում ենք աշխարհի ամենաթանկ ադամանդների տասնյակը.

Տասներորդ հորիզոնականում է The Allnatt Diamond կոչվող ադմանդը, որի գինը գնահատվում է 3 մլն դոլար: Ադամանդը կրում է իր նախկին տերերից մեկի՝ Ալֆրեդ Էրնեստ Ալնեթի անունը: Ադամանդը 101.29 կատար է: Այն կշռում է 21 գրամ: Քարի գույնը դեղնավուն է, դրա ծագման մասին տեղեկություններ չկան:

Իններորդ տեղում է The Moussaieff Red Diamond մուգ կարմիր ադամանդը, որը 5.11 կարատ է, այն մուգ կարմիր գույնի է, իսկ արժեքը 7 մլն դոլար է: Սա աշխահի ամենամեծ կարմիր ադամանդն է:

The Heart of Eternity ադամանդը ութերորդ հորիզոնականում է, այն կապույտ գույն է՝ 27.64 կարատ, ունի 5.528 գրամ քաշ, ադամանդի արժեքն է 16 մլն դոլար: Ադամանդը գտնվել է Հարավային Աֆրիկայում՝ Ստեյնմեց խմբի կողմից, այնուհետ այն վաճառվել է Դե Բիրսին:

Wittelsbach Diamond դամանդը յոթերորդ հորիզոնականում է, այն 35.36 կարատ է՝ 7.11 գրամ, ունի բաց կապտավուն երանգ: Այն տեղադրված է եղել բավարական և ավստրիական թագերի վրա: Ադամանդի արժեքն է 16.4 մլն դոլար:

Վարդագույն երանգ ունեցող The Steinmetz Pink ադամանդի արժեքն է 25 մլն դոլար, այն 11.92 գրամ է, 59.60՝ կարատ: Աշխարհի ամենաթանկ վարդագույն ադամանդն է: Ադամանդը մեր ցուցակի վեցերորդ հորիզոնականում է:

De Beers Centenary Diamond ադամանդը մեր ցուցակի 5-րդ հորիզոնականում է, այն D՝ ամենաբարձր, դասի ադամանդ է: Քարը 273.85 կարատ է՝ 54.77 գրամ: Այս ադամանգը Դե Բիրսի կողմից արդյունահանված և մշակված երրորդ ամենամեծ քարն է: Քարի արժեքն է 100 մլն դոլար:

Չորրորդ հորիզոնական է The Hope Diamond ադմանանդը, այն պահվում է ԱՄՆ մայրաքաղաքի Սմիթսոնյան թանգարանում: Ադամանդը 45.52 կարատ է և 9.10 գրամ, այն ունի մի փոքր կապտավուն երանգ: Քարի արժեքն է 350 մլն դոլար:

The Cullinan ադամանդը երրորդ հորիզոնականում է, այն սկզբում եղել է 3 106.75 կարատ և 621.35 գրամ: Մշակումից հետո այն դարձել է 530.2 կարատ և 106 գրամ: Քարի արժեքը 400 մլն դոլար է:

Երկրորդ տեղում է The Sancy Diamond քարը, որը 55.23 կարատ է, քաշը՝ 11.05 գրամ: Այն պատկանել է Ֆրանսիայի արքայական տոհմին: Այս պահի դրությամբ կարելի է համարել, որ ադամանդն անգին է:

Koh-I-Noor  ադամանդն աշխարհի ամենաթանկ ադամանդն է, այն 105 կարատ է և կշռում է 21.6 գրամ: Այս քարը նույնպես անգին է, մասնագետներն անգամ չեն կարողանում գնահատել նման քարերը: Այժմ ադամանդը հանդիսանում է Բրիտանական թագավորական ընտանիքի սեփականությունը:

Սա ել թանկարժեք ադամանտների նկարներ են։

 Հնում, մարդիկ չկարողանալով բացատրել բնության երևույթները, օրինակ՝ կայծակը, անձրևը, երկրաշարժը, սկսել են դրանք մարմնավորել, վերագրել աստվածությունների, յուրաքանչյուր տարերքի համար մի աստված են ունեցել: Աստվածները գերբնական հատկություններով օժտված, հույզեր, ապրումներ, մտածողություն ունեցող, կատարյալ և մարդակերպ էակներ են, որոնցից յուրաքանչյուրը խորհրդանշում է բնության ու հասարակության առանձին երևույթներ:  Կառուցվել են տաճարներ, կանգնեցվել նրանց արձանները, մատուցվել զոհեր, կազմակերպվել հատուկ տոնախմբություններ:

Հեթանոս հայերն աստվածներին նվիրել են հատուկ տոներ, նրանց համար կառուցել տաճարներ, զոհաբերել կենդանիներ: Հայկական դիցարանում, բացի անձնավորված մարդակերպ աստվածներից, հիշատակվում են զանազան մտացածին էակներ, հրեշներ (վիշապներ) և չար ու բարի ոգիներ (Արալեզ, Հավերժահարս, Քաջք,  և այլն):Դիցաբանություն են նաև «Տիգրան և Աժդահակ», «Արտաշես և Արտավազդ» հայկական առասպելները, «Սասնա ծռեր» էպոսը և այլն:Առասպելը չափազանցված զրույց է. և՜ պատմողը, և՜ ունկնդիրն այն ընկալում են որպես արժանահավատ-իրական պատմություն և փոխանցում բանավոր: 

Առասպելներում արտացոլված են բարու և չարի, հերոսության և վախկոտության, արդարության և անհավատարմության մասին մարդկանց պատկերացումները: «Առասպել» արտահայտությունը առօրյայում օգտագործվում է անհավանական, մտացածին իմաստով:

Հարցեր և առաջադրանքներ/պատասխանել գրավոր/

• Ի՞նչ հասկացանք դիցաբանությունից, ի՞նչ է առասպելը, իրակա՞ն է, թե՝ հորինովի

Առասպելը չափազանցված զրույց է։ Հնում մարդիկ չկարողանալով բացատրել բնության երևույթները՝ անձրևները, կայծակները կամ երկրաշարժերը սկսել են դրանց համար աստվածներ հորինել։ Այդ ամենը հորինուկ էր։

• Ո՞վքեր էին առասպելի հերոսները

Հրեշներ վիշապներ և չար ու բարի ոգիներ։

• Ի՞նչ հայկական առասպելներ ու առասպելական հերոսներ գիտենք/նշել անուններ միայն,/

Տիգրան և Աժդահակ, Արտաշես և Արտավազդ։

• Գիտե՞նք որևէ առասպել, որը կարող ենք ներկայացնել/բանավոր/
• Ի՞նչ հեթանոսական տաճար/ներ/ գիտեք Հայաստանում:

Գառնու տաճարը։

1․Գտիր թվի նշված մասը։
180-ի   5/9-րդ մասը 180:9×5=100
200-ի  4/5-րդ մասը 200:5×4=160
100-ի  3/10 -րդ մասը 100:10×3=30
150-ի  2/5  -րդ մասը: 150:5×2=60

2.Արտահայտիր նշված միավորներով։

1/4 ժ=15 ր 60:4=15
1/5 կմ = 200մ 1000:5=200
1/3 օր =8 ժ 24:3=8
1/4 տարի =3 ամիս 12:4=3
1/5 ց = 20կգ 100:5=20
1/4  մ =25 սմ 100:4=25

3.Արտահայտիր նշված միավորներով։
5/ 6  ժ= 50ր 60:6×5=50
4/5  կմ = 800մ 1000:5×4=800
5/6  օր = 20ժ 24:6×5=20
3/4  տարի = 6ամիս 12:4×3=6
3/20 ց = 15կգ 100:20×3=15
4/5  մ = 80սմ 100:5×4=80

4.  Արամը  դպրոցից տուն վերադառնալիս  ճանապարհի   1/4 մասը  անցնելուց հետո, ճանապարհի ո՞ր մասը դեռ  պետք է անցնի։ Պատ․՝ 3/4

5․ Արկղում կար 120 միատեսակ գնդակ։ Արկղից հանեցին դրանց 7/8 մասը։ Քանի՞ գնդակ մնաց արկղում։ Պատ․՝ 15

6․ Ջրավազանում կար 3200 լիտր ջուր։ Այգին ջրելու համար օգտագործվեց դրա 5/8 մասը։ Քանի՞ լիտր ջուր մնաց ջրավազանում։ Պատ․՝ 2000

7․ Ո՞ր պատկերի 3/5 մասն է գունավորված։

1) 3/5

2) 2/5

3) 3/4

                                                            Հ. Թումանյան    

Փոքրիկ Արտաշեսը շվշվացնելով գնում էր ձորով: Հանկարծ լսեց, որ մի ուրիշն էլ է շվացնում. Հենց իմացավ ընկերն է, կանգնեց, ձայն տվավ.

-Վահա’ն, դո՞ւ ես:

-Ե՜ս…

-Ադա՜, մեր հորրթն ո՞ւր գնաց, տեսա՞ր:

-Սա՜ր…

-Հանա՞ք ես անում, ինչ է:

-Չէ՜…

-Վա՜յ, էդ հո գելը կուտի:

-Ուտի՜…

Արտաշեսը լալով վազեց տուն, տեսավ` հո՛րթն էլ է տանը, Վահա՛նն էլ:

Փորձի’ր շարունակել  երկխոսությունը: Չմոռանա’ս ճիշտ կետադրել:

Արտաշեսը վեր թռավ անկողնից և գնաց ամենինչ պատմեց Վահանին։ Վահանն էլ ասաց․

—Արտաշես, այդ ամենը երազ էր։ Նրանք միասին սկսում են խաղալ և մոռանում են այդ ամենը։

Առաջադրանքներ

1.Ո՞ւմ կամ ինչի՞ էր հանդիպել փոքրիկ Արտաշեսը:

Փոքրիկ Արտաշեսը հանդիպել էր իր արձագանքին։

2. Ըստ այս պատմության, որտեղի՞ց էին հայտնվում ձայները:

Ըստ պատմության սարց էին հայտնվում։

3.   Քո կարծիքով որտե՞ղ են ապրում արձագանքները և ինչի՞ համար են դրանք:

Իմ կարծիքով արձագանքները դրանք կանչող ձայներն  են, որոնք ապրում  են ամենուր։ Դրանք մարդուն կամ  կենդանուն կանչելուց են օգտագնում։

4. Թումանյանական ո՞ր հեքիաթին է նման այս պատումը: Նշի՛ր։

Իմ կարծիքով այս  պատումը  նման  է  Հովհանես Թումանյանի “Խելոքն ու  հիմարը”  հեքիաթին։

5.Վենի դիագրամի միջոցով նշի’ր բոլոր ընդհանրություններն ու տարբերությունները: Ներկայացրո’ւ և համեմատի’ր ընկերներիդ աշխատանքների հետ: 

6.Այժմ ինքդ փորձի՛ր նման մի պատմություն հորինել:

7.Գրեցի՞ր, շա’տ ապրես: Հիմա պատմությունդ կարդա՛  ընկերներիդ համար, իսկ նրանք թող փորձեն վերնագրել այն: 

8. Գրածդ պատմությունը բեմադրելով՝ ռադիթատրոն պատրաստի’ր: 

Կարդա’ նաև Ռոդարիական այս հեքիաթը և հեքիաթի շուրջ ինքդ փորձիր հարցադրումներ կազմել:

Արձագանքի մասին  հանելուկներ հորինի’ր և նկարի’ր քո պատկերացրած Արձագանքին:

Одеяло
Убежало,
Улетела простыня,
И подушка,
Как лягушка,
Ускакала от меня.
Я за свечку,
Свечка — в печку!

Я за книжку,
Та — бежать
И вприпрыжку
Под кровать!
Я хочу напиться чаю,
К самовару подбегаю,
А пузатый от меня,
Убежал, как от огня.

Что такое,
Что случилось?
Отчего же
Всё кругом
Завертелось,
Закружилось
И помчалось колесом?
Утюги за сапогами,
Сапоги за пирогами,
Пироги за утюгами,
Кочерга за кушаком —
Всё вертится,
И кружится,
И несётся кувырком.

Вдруг из маминой из спальни,
Кривоногий и хромой,
Выбегает умывальник
И качает головой:
«Ах ты, гадкий, ах ты, грязный,
Неумытый поросёнок!

Ты чернее трубочиста,
Полюбуйся на себя:
У тебя на шее вакса,
У тебя под носом клякса,
У тебя такие руки,
Что сбежали даже брюки,
Даже брюки, даже брюки
Убежали от тебя.

Рано утром на рассвете
Умываются котята,
И мышата, и утята,
И жучки, и паучки.
Ты один не умывался
И грязнулею остался,
И сбежали от грязнули
И чулки и башмаки.

Я — Великий Умывальник,
Знаменитый Мойдодыр,
Умывальников Начальник
И мочалок Командир!
Если топну я ногою,
Позову моих солдат,
В эту комнату толпою
Умывальники влетят,
И залают, и завоют,
И ногами застучат,
И тебе головомойку,
Неумытому, дадут —
Прямо в Мойку,
Прямо в Мойку
С головою окунут!»

Он ударил в медный таз
И вскричал: «Кара-барас!»
И сейчас же щетки, щетки
Затрещали, как трещотки,
И давай меня тереть,
Приговаривать:
«Моем, моем трубочиста
Чисто, чисто, чисто, чисто!

Выполните задания:

1. Прочитайте текст.

1. Найдите и выпишите слова, которые отвечают на вопросы кто?-Мальчик что?-Одеяло, свечка, простыня, подушка, книжка, самовар, утюги, сапоги, пирог.

1. Составьте словосочетания с этими словами.

Тёплое одеяло,

Горящия свечка,

Розвое простыня,

Мягкое подушка,

Красная кнжика,

Грячия самоварка,

Паряший утюг,

Билоснежные сапоги,

Вкусный пирог.

1. Напишите, что произошло с главным героем сказки. /5-6 предложений/

Он был гризнюлей а потом пришол умывалник и сказал («Ах ты, гадкий, ах ты, грязный,
Неумытый поросёнок! Ты чернее трубочиста,
Полюбуйся на себя:
У тебя на шее вакса,
У тебя под носом клякса,
У тебя такие руки,
Что сбежали даже брюки,
Даже брюки, даже брюки
Убежали от тебя.) мальчик послушол умывалника и сетого дня он р начел умыватс а по утрам.

Վըտակը ժայռից ներքև է թըռչում,
Թափ առած ընկնում քարերի գըլխին,
Զարկում ավազին, շաչում է, ճըչում,
Ճըչում անհանգիստ, փըրփուրը բերնին։

Ինչպես ծերունին, ձենով պառաված,
Ձայնակցում է ժիր թոռնիկի երգին,
Այնպես է ծերուկ անտառը կամաց
Արձագանք տալի ջըրի աղմուկին։

Այնինչ բընության զըվարթ համերգի

Ունկընդիրն անխոս ու հավերժական,
Ժայռը մտախոհ՝ իր մըռայլ մըտքի
Ետևից ընկած լըսում է նըրան։

Առաջադրանքներ

1. Կարդա՛ բանաստեղծությունը, դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

Ունկընդիր-լսել

Թափ առած ընկնում-արագացնում

շաչում է-Սուլոցի նման սուր ձայն հանել

մտախոհ-Մտածմունքների մեջ սուզված

2. Դուրս գրի՛ր փոխաբերություններն ու համեմատությունները: Վերլուծի՛ր:

Վըտակը ժայռից ներքև է թըռչում,

Զարկում ավազին, շաչում է, ճըչում,

Ճըչում անհանգիստ, փըրփուրը բերնին,

Ինչպես ծերունին, ձենով պառաված,

Ժայռը մտախոհ՝ իր մըռայլ մըտքի,

Ետևից ընկած լըսում է նըրան։

3. Առանձնացրո՛ւ քեզ համար ամենատվապորիչ հատվածը և հիմնավորի՛ր ընտրությունդ:

(իմ ամենատպավորիչ հատվածը սա է 👉👉) Ինչպես ծերունին, ձենով պառաված,
Ձայնակցում է ժիր թոռնիկի երգին,
Այնպես է ծերուկ անտառը կամաց
Արձագանք տալի ջըրի աղմուկին։

Ինձ դուր է եկել այս հատվածը որովհետև այն կապված է ընտանիքի հետ։

4.  Բնորոշի՛ր բանաստեղծության հերոսներին.

• ըստ բանաստեղծության․ ծեր անտառ և զվարդ թոռնիկ
•  ըստ քո բնորոշման․ ծեր անտառ և զվարդ թոռնիկ

5. Ազատ շարադրանքի միջոցով վերապատմի՛ր բանաստեղծությունը և նկարի՛ր:

Ժայռը հանգիստ լսում էր ժիր թոռնիկի համերգը։ (խշխշոցը)

6. Բանաստեղծությունից առանձնացրո՛ւ այնպիսի նախադասություններ, որոնք հարցական նշանի գործածությամբ կարող են հարցական դառնալ:

Վըտակը ժայռից նե՞րքև է թըռչում,

Ինչպե՞ս ծերունին, ձենով պառաված,

Ժայռը մտախոհ՝ իր մըռայլ մըտքի
Ետևից ընկած լըսո՞ւմ է նըրան։

7. Ընտրածդ նախադասությունների մեջ, հարցական նշանի տեղը փոփոխելով, նոր նախադասություններ կառուցի՛ր:

Վըտակը ժայռից նե՞րքև է թըռչում,

Ինչպե՞ս ծերունին, ձենով պառաված,

Ժայռը մտախոհ՝ իր մըռայլ մըտքի
Ետևից ընկած լըսո՞ւմ է նըրան։

8. Բանաստեղծությունից դուրս գրի՛ր գաղտնավանկի ,,ը,, ունեցող բառերը և վանկատի՛ր:

Վըտակը, ճըչում, թըռչում, գըլխին, փըրփուրը,

9. Դուրս գրի՛ր գրությամբ ու արտասանությամբ տարբերվող բառերը և ընդգծի՛ր / առանձնացրո՛ւ/ փոփոխության ենթարկվող հնչյունը:

երգը, փըրփուրը

10. Անգիր սովորի՛ր բանաստեղծությունը, ձայնագրի՛ր արտասանությունդ և հրապարկի՛ր բլոգումդ։

Յուրաքանչյուր առածում տեղադրի՛ր ընդգծված բառի հականիշները։

Նախ մտածի՛ր, հետո գործն սկսի՛ր։

Ինքը՝ կարճ, լեզուն երկար։

Ինչ որ ցանես, էն էլ կհնձես։

Թանկից էժանը չկա։

Ինչպե՞ս կասես մեկ բառով

Ցուրտն ընկնել-ցրտել

Դադար տալ-ավարտել

Ցուրտն ընկնել-ցրտել

Ճանապարհ դնել-ճանապարհել

Փախուստի դիմել-փախչել

Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը՝ գրելով է կամ ե։

եղևնի, էակ, վայրէջք, գրեթե, եղեգնուտ, բազմերանգ, երգ, եսկիմոս, ապերջանիկ, երգ, եկեղեցի, եղյամ, նրբերշիկ, եռուզեռ, տիեզերք, երթուղի։

Լրացրո՛ւ բաց թողնված օ կամ ո տառերը։

օձիք, անօթևան, անորսալի, ձկնորս, բացոթյա, օրորոց, տնորեն, բարորակ, շաբաթորյակ, հանրօգուտ։

Ձևով նույն, բաց իմաստով տարբեր բառեր գրի՛ր։

Օրինակ՝ բազուկ, հոտ, գլուխ, ծառ, կրակ, կայծակ, լար, կար, շոր, մայր, հայր, վայր

Գրի՛ր բառեր, որոնք ունեն մեկ տառի տարբերություն։

Օրինակ՝

Շուտ-շատ

ասել-անել

բուրդ-բարդ

հատակ-հասակ

դու-բու

դուռ-նուռ

լար-կար